{"id":9162,"date":"2021-04-10T12:28:46","date_gmt":"2021-04-10T10:28:46","guid":{"rendered":"http:\/\/gomin.gospmr.org\/?p=9162"},"modified":"2021-04-12T14:21:43","modified_gmt":"2021-04-12T12:21:43","slug":"jasna-gora-swiateczne-wydanie-polskiej-strony","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/gomin.gospmr.org\/?p=9162","title":{"rendered":"\u00abJasna G\u00f3ra\u00bb \u015awi\u0105teczne wydanie polskiej strony"},"content":{"rendered":"

\u0420\u0438\u043c\u0441\u044c\u043a\u043e-\u043a\u0430\u0442\u043e\u043b\u0438\u0446\u044c\u043a\u0430 \u0446\u0435\u0440\u043a\u0432\u0430 4 \u043a\u0432\u0456\u0442\u043d\u044f \u0437\u0443\u0441\u0442\u0440\u0456\u043b\u0430 \u0412\u043e\u0441\u043a\u0440\u0435\u0441\u0456\u043d\u043d\u044f \u0425\u0440\u0438\u0441\u0442\u043e\u0432\u0435, \u0430\u0431\u043e \u0412\u0435\u043b\u0438\u043a\u0434\u0435\u043d\u044c. \u0421\u0432\u044f\u0442\u043e \u0432\u0441\u0442\u0430\u043d\u043e\u0432\u043b\u0435\u043d\u0435 \u043d\u0430 \u0447\u0435\u0441\u0442\u044c \u0433\u043e\u043b\u043e\u0432\u043d\u043e\u0457 \u0434\u043b\u044f \u0445\u0440\u0438\u0441\u0442\u0438\u044f\u043d \u043f\u043e\u0434\u0456\u0457: \u0432\u043e\u0441\u043a\u0440\u0435\u0441\u0456\u043d\u043d\u044f \u0406\u0441\u0443\u0441\u0430 \u0425\u0440\u0438\u0441\u0442\u0430. \u0417\u0430 \u0404\u0432\u0430\u043d\u0433\u0435\u043b\u0456\u0454\u043c, \u0406\u0441\u0443\u0441 \u0425\u0440\u0438\u0441\u0442\u043e\u0441 \u0431\u0443\u0432 \u0440\u043e\u0437\u0456\u043f\u2019\u044f\u0442\u0438\u0439 \u043d\u0430 \u0433\u043e\u0440\u0456 \u0413\u043e\u043b\u0433\u043e\u0444\u0456 \u0431\u0456\u043b\u044f \u0441\u0442\u0456\u043d \u0404\u0440\u0443\u0441\u0430\u043b\u0438\u043c\u0430, \u043f\u043e\u0445\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u0439 \u043d\u0430\u0439\u0431\u043b\u0438\u0436\u0447\u0438\u043c\u0438 \u0443\u0447\u043d\u044f\u043c\u0438 \u0439 \u043d\u0430 \u0442\u0440\u0435\u0442\u0456\u0439 \u0434\u0435\u043d\u044c \u0432\u043e\u0441\u043a\u0440\u0435\u0441.<\/strong><\/p>\n

\u0414\u043e\u043b\u0443\u0447\u0430\u044e\u0447\u0438\u0441\u044c \u0434\u043e \u043f\u043e\u043b\u044c\u0441\u044c\u043a\u043e\u0457 \u043a\u0443\u043b\u044c\u0442\u0443\u0440\u0438, \u043f\u0430\u043c\u2019\u044f\u0442\u0430\u044e\u0447\u0438 \u043f\u0440\u043e \u043d\u0430\u0431\u043e\u0436\u043d\u0456\u0441\u0442\u044c \u0436\u0438\u0442\u0435\u043b\u0456\u0432 \u0446\u0456\u0454\u0457 \u043a\u0440\u0430\u0457\u043d\u0438, \u043c\u0438 \u0440\u043e\u0437\u043f\u043e\u0432\u0456\u043c\u043e\u00a0 \u043f\u0440\u043e \u043e\u0434\u043d\u0435 \u0437 \u043e\u0441\u043d\u043e\u0432\u043d\u0438\u0445 \u0440\u0435\u043b\u0456\u0433\u0456\u0439\u043d\u0438\u0445 \u0441\u0432\u044f\u0442 \u043a\u0430\u0442\u043e\u043b\u0438\u043a\u0456\u0432. \u0411\u0430\u0433\u0430\u0442\u043e \u0445\u0442\u043e \u0437\u043d\u0430\u0454 \u0446\u0435 \u0442\u043e\u0440\u0436\u0435\u0441\u0442\u0432\u043e \u0437\u0430 \u0442\u0438\u043c\u0438 \u0437\u0432\u0438\u0447\u0430\u044f\u043c\u0438, \u044f\u043a\u0456 \u043f\u0440\u0438\u0436\u0438\u043b\u0438\u0441\u044f \u0432 \u043a\u043e\u0436\u043d\u0456\u0439 \u043d\u0430\u0448\u0456\u0439 \u043a\u0430\u0442\u043e\u043b\u0438\u0446\u044c\u043a\u0456\u0439 \u0440\u043e\u0434\u0438\u043d\u0456.<\/p>\n

\u0422\u0440\u0430\u0434\u0438\u0446\u0456\u0457 \u0412\u0435\u043b\u0438\u043a\u043e\u0434\u043d\u044f \u0432 \u041f\u043e\u043b\u044c\u0449\u0456, \u043d\u0430\u043f\u0440\u0438\u043a\u043b\u0430\u0434, \u0442\u0456\u0441\u043d\u043e \u043f\u043e\u0432\u2019\u044f\u0437\u0430\u043d\u0456 \u0437 \u0442\u0440\u0430\u0434\u0438\u0446\u0456\u044f\u043c\u0438 \u043f\u043e\u0441\u0442\u0443. \u0422\u0430\u043c \u0443 \u043f\u0456\u0441\u0442 \u043f\u0440\u0438\u0439\u043d\u044f\u0442\u043e \u0457\u0441\u0442\u0438 \u0441\u043f\u0435\u0446\u0456\u0430\u043b\u044c\u043d\u0438\u0439 \u0441\u0443\u043f (\u0436\u0443\u0440) \u0456 \u043e\u0441\u0435\u043b\u0435\u0434\u0435\u0446\u044c. \u0406 \u0432 \u043f\u0435\u0440\u0435\u0434\u043e\u0441\u0442\u0430\u043d\u043d\u0456\u0439 \u0434\u0435\u043d\u044c \u043f\u043e\u0441\u0442\u0443 \u0442\u0430\u043c \u0432\u043b\u0430\u0448\u0442\u043e\u0432\u0443\u044e\u0442\u044c \u00ab\u043f\u043e\u0445\u043e\u0440\u043e\u043d \u0436\u0443\u0440\u0430 \u0442\u0430 \u043e\u0441\u0435\u043b\u0435\u0434\u0446\u044f\u00bb.<\/p>\n

\u0412\u0435\u043b\u0438\u043a\u043e\u0434\u043d\u0456 \u043f\u0430\u0441\u043a\u0438 \u043a\u0430\u0442\u043e\u043b\u0438\u043a\u0438 \u0437\u0430\u043c\u0456\u043d\u044e\u044e\u0442\u044c \u043d\u0430 \u043d\u0435\u0432\u0435\u043b\u0438\u043a\u0456 \u0431\u0443\u043b\u043e\u0447\u043a\u0438 \u0437 \u043a\u043e\u0440\u0438\u0446\u0435\u044e \u0430\u0431\u043e \u0432\u0438\u043f\u0456\u0447\u043a\u0443 \u0443 \u0432\u0438\u0433\u043b\u044f\u0434\u0456 \u043a\u043e\u043b\u043e\u0441\u043a\u0456\u0432, \u0456\u043d\u043e\u0434\u0456 \u2013 \u043d\u0430 \u0444\u0440\u0443\u043a\u0442\u043e\u0432\u0438\u0439 \u0442\u043e\u0440\u0442.<\/p>\n

\u041f\u0440\u043e\u0442\u0435 \u0437 \u0446\u0435\u0440\u043a\u0432\u0438 \u0434\u043e\u0434\u043e\u043c\u0443 \u0432\u043e\u043d\u0438 \u043d\u0435\u043e\u0434\u043c\u0456\u043d\u043d\u043e \u043f\u0440\u0438\u043d\u043e\u0441\u044f\u0442\u044c \u0437\u0430\u043f\u0430\u043b\u0435\u043d\u0443 \u0441\u0432\u0456\u0447\u043a\u0443 \u044f\u043a \u0441\u0438\u043c\u0432\u043e\u043b \u0411\u043b\u0430\u0433\u043e\u0434\u0430\u0442\u043d\u043e\u0433\u043e \u0432\u043e\u0433\u043d\u044e. \u0412\u0456\u0441\u043a \u0432\u0456\u0434 \u0442\u0430\u043a\u0438\u0445 \u0441\u0432\u0456\u0447\u043e\u043a \u0432\u0432\u0430\u0436\u0430\u0454\u0442\u044c\u0441\u044f \u043b\u0456\u043a\u0443\u0432\u0430\u043b\u044c\u043d\u0438\u043c. \u0429\u0435 \u0437\u0430 \u0439\u043e\u0433\u043e \u0434\u043e\u043f\u043e\u043c\u043e\u0433\u043e\u044e \u0437\u0430\u0445\u0438\u0449\u0430\u044e\u0442\u044c\u0441\u044f \u0432\u0456\u0434 \u0437\u043b\u0438\u0445 \u0441\u0438\u043b.<\/p>\n

\u0414\u0435\u044f\u043a\u0456 \u043f\u043e\u043b\u044c\u0441\u044c\u043a\u0456 \u0437\u0432\u0438\u0447\u0430\u0457, \u0449\u043e \u0442\u0440\u0430\u0434\u0438\u0446\u0456\u0439\u043d\u043e \u0432\u0456\u0434\u0440\u0456\u0437\u043d\u044f\u044e\u0442\u044c\u0441\u044f \u0432 \u0440\u0456\u0437\u043d\u0438\u0445 \u043c\u0456\u0441\u0446\u0435\u0432\u043e\u0441\u0442\u044f\u0445 \u0446\u0456\u0454\u0457 \u043a\u0440\u0430\u0457\u043d\u0438, \u043c\u043e\u0436\u0443\u0442\u044c \u044f\u043a\u0449\u043e \u0439 \u043d\u0435 \u0448\u043e\u043a\u0443\u0432\u0430\u0442\u0438, \u0442\u043e \u0432\u043a\u0440\u0430\u0439 \u0437\u0434\u0438\u0432\u0443\u0432\u0430\u0442\u0438.<\/p>\n

\u0423 \u0446\u0456\u0439 \u043f\u0443\u0431\u043b\u0456\u043a\u0430\u0446\u0456\u0457 \u043c\u0438 \u0440\u043e\u0437\u043f\u043e\u0432\u0456\u043c\u043e \u043f\u0440\u043e \u0434\u0435\u044f\u043a\u0456 \u0412\u0435\u043b\u0438\u043a\u043e\u0434\u043d\u0456 \u0442\u0440\u0430\u0434\u0438\u0446\u0456\u0457 \u043f\u043e\u043b\u044c\u0441\u044c\u043a\u043e\u0433\u043e \u043d\u0430\u0440\u043e\u0434\u0443.<\/p>\n

Tradycje i zwyczaje wielkanocne w Polsce \u2013 dawniej i dzi\u015b<\/h2>\n

\u015awi\u0119ta Wielkanocne obfituj\u0105 w tradycje i zwyczaje ludowe, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 jest wci\u0105\u017c \u017cywo kultywowana, a cz\u0119\u015b\u0107 coraz bardziej zanika. Wci\u0105\u017c jednak \u015bwi\u0119cimy pokarmy, malujemy pisanki, zanosimy palemki do ko\u015bcio\u0142\u00f3w i oblewamy si\u0119 wod\u0105 w Lany Poniedzia\u0142ek. Niekt\u00f3re zwyczaje i tradycje wielkanocne przetrwa\u0142y do dzisiaj w nieco zmodyfikowanej formie. Czym jest pogrzeb \u017curu i \u015bledzia, wieszanie Judasza, Siuda Baba, kurek dyngusowy i \u015bmiergust?<\/p>\n

W zale\u017cno\u015bci od tego, w jakiej cz\u0119\u015bci kraju mieszkamy, mo\u017cemy zna\u0107 r\u00f3\u017cne tradycje i zwyczaje \u015awi\u0105t Wielkanocnych. W Polsce, w wielu regionach wci\u0105\u017c kultywowane s\u0105 dawne obyczaje, cho\u0107 w nieco zmienionej formie. W podkrakowskich wsiach spotkamy barwne pucheroki i usmolon\u0105 Siud\u0105 Bab\u0119, a tak\u017ce zobaczymy Emaus, czyli odpust z licznymi kramami. Z kolei w Wilamowicach oblej\u0105 nas wod\u0105 \u015amiergu\u015bnicy. Wielkanocne zwyczaje ludowe to cz\u0119\u015b\u0107 naszej tradycji, dlatego warto je zna\u0107, nawet, gdy nie s\u0105 ju\u017c praktykowane.<\/p>\n

1) Niedziela Palmowa<\/strong><\/p>\n

\u015awi\u0119towanie Wielkiej Nocy rozpoczynamy ju\u017c tydzie\u0144 przed Wielk\u0105 Niedziel\u0105. Tak samo jak dawniej, obchodzimy Niedziel\u0119 Palmow\u0105 \u2013 zwan\u0105 kiedy\u015b wierzbn\u0105 lub kwietn\u0105. Dzisiaj nie trudnimy si\u0119 raczej robieniem w\u0142asnej kolorowej palemki, ale decydujemy si\u0119 na kupno ju\u017c gotowej i tak\u0105 w\u0142a\u015bnie zanosimy do ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Dawniej robiono palemki samodzielnie \u2013 z wierzbowych ga\u0142\u0105zek, bukszpanu, porzeczek, malin, suszonych zi\u00f3\u0142, pi\u00f3rek i kwiat\u00f3w. Po\u015bwi\u0119conej palemce przypisywano magiczne w\u0142a\u015bciwo\u015bci, dlatego zanoszono j\u0105 do dom\u00f3w, by zapewnia\u0142a rodzinie szcz\u0119\u015bcie. Wykonany z niej krzy\u017cyk wtykano w pierwsz\u0105 zaoran\u0105 skib\u0119, by chroni\u0142a przed gradobiciem, ga\u0142\u0105zki wk\u0142adano tak\u017ce pod pr\u00f3g, by strzeg\u0142y domownik\u00f3w przed chorobami, a te zatkni\u0119te pod strzech\u0105 chroni\u0142y dom przed piorunami. A wierzbowe kotki z palemki\u2026 po\u0142ykano! Mia\u0142o to ustrzec od b\u00f3lu gard\u0142a i zapewni\u0107 zdrowie. Tak\u0105 palemk\u0105 delikatnie bijano nie tylko domownik\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c zwierz\u0119ta i dobytek, by przekaza\u0107 w ten spos\u00f3b magiczne si\u0142y.<\/p>\n

2) \u015awi\u0119cenie pokarm\u00f3w, czyli polskie<\/strong><\/p>\n

zwyczaje wielkanocne nadal \u017cywe<\/strong><\/p>\n

Zwyczaj \u015bwi\u0119cenia pokarm\u00f3w w Wielk\u0105 Sobot\u0119 uchowa\u0142 si\u0119, a\u017c po dzi\u015b dzie\u0144. Ma on korzenie poga\u0144skie, ale zosta\u0142 u\u015bwi\u0119cony przez Ko\u015bci\u00f3\u0142. Dzisiaj \u015bwi\u0119cimy w Ko\u015bciele tylko symboliczne pokarmy, kt\u00f3re mieszcz\u0105 si\u0119 w niewielkim, zazwyczaj wiklinowym koszyku. Zawarto\u015b\u0107 takiej \u015bwi\u0119conki mo\u017ce by\u0107 te\u017c r\u00f3\u017cna, w zale\u017cno\u015bci od danego regionu. Nie mo\u017ce jednak zabrakn\u0105\u0107: jajek, chleba, kie\u0142basy lub w\u0119dlin, soli, baranka (z mas\u0142a lub cukru), chrzanu oraz kawa\u0142ka domowego ciasta. Dawniej \u015bwi\u0119cono wszystkie pokarmy, kt\u00f3re mia\u0142y zosta\u0107 spo\u017cyte w czasie wielkanocnego \u015bniadania! Uk\u0142adano je w wi\u0119kszych koszach i zanoszono do ko\u015bcio\u0142a lub \u015bwi\u0119cono przy kapliczce, a nawet przed domostwem. Rozk\u0142adano dania na bia\u0142ych p\u0142achtach lub obrusach, by zosta\u0142y po\u015bwi\u0119cone przez ksi\u0119dza, kt\u00f3ry przyje\u017cd\u017ca\u0142 specjalnie w tym celu do wsi. Wierzono, \u017ce taka bia\u0142a p\u0142achta ma moc ochrony przed piorunami, dlatego rozk\u0142adano j\u0105 przed domem, gdy nadchodzi\u0142a burza.<\/p>\n

3) Malowanie jajek \u2013 barwne zwyczaje \u015awi\u0105t Wielkanocnych<\/strong><\/p>\n

Wielkanocne tradycje w Polsce to r\u00f3wnie\u017c zwyczaj malowania jajek na \u015awi\u0119ta. Jeden z tych, kt\u00f3rego za dziecka wyczekiwa\u0142o si\u0119 z wielk\u0105 niecierpliwo\u015bci\u0105. Wywodzi si\u0119 jeszcze ze staros\u0142owia\u0144skich wierze\u0144, gdzie jajko mia\u0142o bardzo wa\u017cne znaczenie. Symbolizowa\u0142o si\u0142y witalne i podobnie jak dzisiaj \u2013 pocz\u0105tek nowego \u017cycia. Po\u015bredniczy\u0142o mi\u0119dzy \u015bwiatem ludzkim, a duch\u00f3w i bog\u00f3w. Obecnie wszystkie kolorowe jajka zwiemy pisankami, ale powinni\u015bmy rozr\u00f3\u017cni\u0107 w\u015br\u00f3d nich:\"\"<\/p>\n

\u00a0Kraszanki \u2013 wyst\u0119puj\u0105 w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci Polski, zwane malowankami i byczkami. Nazwa pochodzi od s\u0142\u00f3wka \u201ekrasi\u0107\u201d, czyli \u201ebarwi\u0107\u201d, bo kraszanki to jajka gotowane w barwnym wywarze \u2013 dawniej uzyskiwanym tylko z naturalnych sk\u0142adnik\u00f3w, takich jak \u0142upiny cebuli, kora d\u0119bu, \u0142upiny w\u0142oskiego orzecha, sok z buraka czy p\u0119dy m\u0142odego \u017cyta. Cz\u0119sto wydrapuje si\u0119 na nich przer\u00f3\u017cne wzory.<\/p>\n

Nalepianki \u2013 popularne w Krakowskiem i \u0141owickiem, to jaja zdobione kolorowymi wycinankami z papieru.<\/p>\n

Oklejanki \u2013 spotykane w cz\u0119\u015bci mazowieckiej, to wydmuszki oklejane rdzeniem sitowia i kolorow\u0105 w\u0142\u00f3czk\u0105, co tworzy pi\u0119kne ornamenty.<\/p>\n

Dawnej to wy\u0142\u0105cznie kobiety zdobi\u0142y jajka na Wielkanoc, a m\u0119\u017cczyznom nie wolno by\u0142o nawet wchodzi\u0107 do pokoju, gdzie je malowano! Kiedy\u015b barwiono je tylko na kolor czerwony, bo wed\u0142ug legendy Maria Magdalena, po zmartwychwstaniu Chrystusa, rado\u015bnie spostrzeg\u0142a, \u017ce wszystkie zakupione przez ni\u0105 jajka zabarwi\u0142y si\u0119 na czerwono. Dzisiaj, zwyczaj malowania jajek na Wielkanoc wci\u0105\u017c jest \u017cywy, ale barwi si\u0119 je na r\u00f3\u017cne kolory.<\/p>\n

Pisanki by\u0142y r\u00f3wnie\u017c przedmiotem zabawy! Do dzisiaj w niekt\u00f3rych domach bawimy si\u0119 w tak zwan\u0105 \u201ewalatk\u0119\u201d, kt\u00f3ra polega na stukaniu si\u0119 czubkami jajek lub toczeniu pisanek po stole, tak by si\u0119 zderzy\u0142y. Wygrywa ten, kt\u00f3rego jajko rozbi\u0142o pisank\u0119 przeciwnika.<\/p>\n

4) Zwyczaje ludowe. Wielkanocne \u201ewieszanie Judasza\u201d<\/strong><\/p>\n

Wielkanocny zwyczaj \u201ewieszania Judasza\u201d ma swoje korzenie w poga\u0144skim topieniu Marzanny \u2013 kuk\u0142y wykonanej ze s\u0142omy, przyozdobionej wst\u0105\u017ckami i ubranej w r\u00f3\u017cne skrawki materia\u0142u, kt\u00f3r\u0105 w rytualny spos\u00f3b topiono (lub palono), by przywo\u0142a\u0107 wiosn\u0119 i po\u017cegna\u0107 zim\u0119. Wieszanie Judasza nawi\u0105zuje do chrze\u015bcija\u0144skiej historii i ma w symboliczny spos\u00f3b wymierza\u0107 sprawiedliwo\u015b\u0107 zdrajcy \u2013 Judaszowi. Ten dawny zwyczaj zachowa\u0142 si\u0119 jeszcze na Podkarpaciu. Podobnie jak w przypadku Marzanny, robiono ze s\u0142omy kuk\u0142\u0119 i odziewano j\u0105 w obdarte ubrania. Pocz\u0105tkowo kuk\u0142\u0119 wieszano na wie\u017cy ko\u015bcio\u0142a, a p\u00f3\u017aniej na drzewie lub s\u0142upie. Str\u0105cano j\u0105, w\u0142\u00f3czono po wsi, ok\u0142adano kijami, a na ko\u0144cu podpalano i wrzucano do stawu lub rzeki.<\/p>\n

5) Pogrzeb \u017curu i \u015bledzia ora <\/strong>przywo\u0142\u00f3wki, czyli zwyczaje <\/strong>wielkanocne na Kujawach<\/strong><\/p>\n

Pogrzeb \u017curu i wieszanie \u015bledzia to dawny, ludowy zwyczaj wielkanocny, kt\u00f3ry obchodzono g\u0142\u00f3wnie na Kujawach. Kiedy\u015b, ludzie bardzo rygorystycznie podchodzili do przestrzegania postu. Na li\u015bcie produkt\u00f3w zakazanych nie znajdowa\u0142o si\u0119 jedynie mi\u0119so, ale r\u00f3wnie\u017c nabia\u0142 i cukier! Jad\u0142ospis ogranicza\u0142 si\u0119 najcz\u0119\u015bciej do postnego \u017curu i \u015bledzia w\u0142a\u015bnie. Wraz z nadej\u015bciem Wielkiego Pi\u0105tku i ko\u0144cem postu, \u015bwi\u0119towano koniec pokuty \u2013 urz\u0105dzano symboliczny pogrzeb uprzykrzonego \u017curu i \u015bledzia. W\u015br\u00f3d \u017cartobliwych przy\u015bpiewek wynoszono z domu i zawieszano na wierzbie wyci\u0119tego z drewna lub tektury \u015bledzia, a gar wype\u0142niony \u017curem zakopywano w ziemi lub wylewano. Po takim po\u017cegnaniu uprzykrzonych da\u0144, zabierano si\u0119 za przygotowywanie obfitych wielkanocnych potraw, kt\u00f3re mia\u0142y zosta\u0107 po\u015bwi\u0119cone w Wielk\u0105 Sobot\u0119.<\/p>\n

Na Kujawach obchodzono tak\u017ce przywo\u0142\u00f3wki. To zwyczaj zapocz\u0105tkowany w 1832\/1833 roku, kt\u00f3ry zachowa\u0142 si\u0119 jeszcze w Szymborzu, obecnie dzielnicy Inowroc\u0142awia, a dawniej wsi. Zwyczaj polega na przywo\u0142ywaniu panien przez ch\u0142opc\u00f3w. Dawniej m\u0142odzie\u0144cy wspinali si\u0119 na podwy\u017cszenie (dach lub drzewo) i wyg\u0142aszali wierszyki dotycz\u0105ce miejscowych panien. Kawalerzy musieli wykupi\u0107 dziewcz\u0119ta za odpowiednie podarunki.<\/p>\n

6) Krakowskie zwyczaje i tradycje<\/strong><\/p>\n

Pucheroki to tajemniczo brzmi\u0105cy zwyczaj wielkanocny, kt\u00f3ry do dnia dzisiejszego obchodzony jest w Krakowie i w jego okolicach w czasie Niedzieli Palmowej. Dlaczego \u201epucheroki\u201d? Nazwa ta wywodzi si\u0119 od \u0142aci\u0144skiego s\u0142\u00f3wka \u201epuer\u201d, czyli \u201ech\u0142opiec\u201d, a zwyczaj odnosi si\u0119 do dawnych kwest krakowskich \u017cak\u00f3w. \u017bacy wyg\u0142aszali w ko\u015bcio\u0142ach \u017cartobliwe oracje i komiczne rymowanki. Z uwagi na niewybredne \u017carty ch\u0142opc\u00f3w, zakazano ich wyst\u0105pie\u0144 w miejskim ko\u015bciele, ale wtedy \u017cacy przenie\u015bli si\u0119 na podkrakowskie wsie. Zwyczaj pucherok\u00f3w zobaczymy ju\u017c tylko w niekt\u00f3rych miejscach: w Bibicach, Zielonkach, Tomaszowicach i Trojanowicach. W tych ma\u0142opolskich wsiach, w Niedziel\u0119 Palmow\u0105, ujrzymy jeszcze barwnie ubranych ch\u0142opc\u00f3w w wieku szkolnym, z wysokimi, sto\u017ckowymi czapkami z bibu\u0142y, ubranymi w ko\u017cuchy i z ubrudzonymi smo\u0142\u0105 twarzami. \u015apiewaj\u0105 i wyg\u0142aszaj\u0105 oracje oparte na dawnych pie\u015bniach i wierszykach. Za swoje wyst\u0105pienie otrzymuj\u0105 drobne podarki, kt\u00f3re zbieraj\u0105 do koszyka.<\/p>\n

R\u0119kawka to zwyczaj wielkanocny znany w Krakowie. Nawi\u0105zywa\u0142 do s\u0142owia\u0144skich wiosennych Dziad\u00f3w. Obchodzony po \u015awi\u0119tach Wielkanocnych, we wtorek. Dlaczego \u201eR\u0119kawka\u201d? Nazwa pochodzi od kopca Kraka, kt\u00f3ry podobno wzniesiono ziemi\u0105 noszon\u0105 w r\u0119kach. Po stoku tego kopca toczono jajka, a co mo\u017cniejsi r\u00f3wnie\u017c jab\u0142ka, pierniki, szewskie placki, kt\u00f3re trafia\u0142y prosto do r\u0105k biedniejszej ludno\u015bci i dzieci. Po przekopaniu wzg\u00f3rza przeniesiono zabaw\u0119 na g\u00f3r\u0119 \u015bw. Benedykta i po\u0142\u0105czon\u0105 z odpustem ko\u0142o ko\u015bcio\u0142a na Krzemionkach.<\/p>\n

7) Poniedzia\u0142ek Wielkanocny \u2013 <\/strong>dawne i obecne zwyczaje wielkanocne<\/strong><\/p>\n

Poniedzia\u0142ek Wielkanocny kojarzy nam si\u0119 przede wszystkim z oblewaniem wod\u0105 innych os\u00f3b. Zwyczaj wi\u0105\u017ce si\u0119 z dawnymi praktykami poga\u0144skimi, gdzie ma symbolizowa\u0107 oczyszczenie z zimowego brudu i budzenie si\u0119 przyrody na wiosn\u0119. Dawniej wierzono, \u017ce im mocniej zosta\u0142a oblana panna, tym ma ona wi\u0119ksze szanse na rych\u0142e zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcie. Dzisiaj znany jako \u015bmigus-dyngus, a dawniej by\u0142y to dwa odr\u0119bne zwyczaje. \u015amigusem zwano symboliczne smaganie witkami wierzbowymi po nogach i oblewanie zimn\u0105 wod\u0105, co mia\u0142o zwi\u0105zek z wiosennych oczyszczeniem. Dyngus z kolei polega\u0142 na wykupieniu si\u0119 od oblewania wod\u0105. Gdy panna nie chcia\u0142a by\u0107 ani smagana ga\u0142\u0105zkami, ani oblewana, mog\u0142a wykupi\u0107 si\u0119 przez podarek tradycyjnej pisanki lub innego przysmaku ze \u015bwi\u0105tecznego sto\u0142u.<\/p>\n

Kurek dyngusowy to kolejny ludowy zwyczaj, obchodzony w Poniedzia\u0142ek Wielkanocny. Na pocz\u0105tku wykorzystywano do tego \u017cywego koguta, a z czasem jego miejsce zast\u0105pi\u0142 sztuczny ptak, wykonany z gliny lub upieczony z ciasta, obklejony pierzem. M\u0142odzie\u0144cy wozili na w\u00f3zku przystrojonego koguta i tak obchodzili domy w ca\u0142ej wsi. M\u0142odzi ch\u0142opcy \u015bpiewali, zbierali datki, polewali panny wod\u0105, a wszystko mia\u0142o charakter \u201ezalot\u00f3w\u201d do panien na wydaniu.<\/p>\n

8) \u015amiergust, czyli zwyczaje <\/strong>wielkanocne na \u015al\u0105sku\"\"<\/strong><\/p>\n

\u015amiergust to zwyczaj, kt\u00f3ry przypomina nasz wsp\u00f3\u0142czesny Lany Poniedzia\u0142ek. W Wilamowicach, mie\u015bcie w wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim, ta tradycja wci\u0105\u017c jest \u017cywa! M\u0142odzie\u0144cy polewaj\u0105 wod\u0105 panny na wydaniu, ale s\u0105 przy tym odpowiednio wystrojeni. \u015amiergu\u015bnicy przebieraj\u0105 si\u0119 w pstrokate stroje, ubieraj\u0105 kapelusze zdobione kolorow\u0105 bibu\u0142\u0105 i przywdziewaj\u0105 w\u0142asnor\u0119cznie wykonane maski, by nikt ich nie rozpozna\u0142. Przy d\u017awi\u0119kach muzyki, chodz\u0105c od domu do domu lub \u0142api\u0105c dziewcz\u0119ta na rynku, polewaj\u0105 je wod\u0105 lub wrzucaj\u0105 do wanny. Polewanie ma wr\u00f3\u017cy\u0107 szcz\u0119\u015bcie i pomy\u015blno\u015b\u0107. R\u00f3wnie\u017c za polewanie wod\u0105 mo\u017ce grozi\u0107 wysoki mandat.<\/p>\n

\u0421\u0432\u044f\u0442\u043a\u0443\u0432\u0430\u043d\u043d\u044f \u0432 \u041f\u0440\u0438\u0434\u043d\u0456\u0441\u0442\u0440\u043e\u0432\u2019\u0457<\/h2>\n

\u017byczenia wielkanocne zdrowych, pogodnych \u015awi\u0105t Wielkanocnych, pe\u0142nych wiary, nadziei i mi\u0142o\u015bci, a tak\u017ce \u015bwi\u0105teczne prezenty przyby\u0142y w przeddzie\u0144 Wielkanocy od \u017cony Prezydenta Rzec-zypospolitej Polskiej Agaty Kornhauser \u2013 Dudy<\/p>\n

\u041d\u0430\u043f\u0435\u0440\u0435\u0434\u043e\u0434\u043d\u0456 \u0412\u0435\u043b\u0438\u043a\u043e\u0434\u043d\u0456\u0445 \u0441\u0432\u044f\u0442 \u0434\u043e \u0442\u043e\u0432\u0430\u0440\u0438\u0441\u0442\u0432\u0430 \u00ab\u042f\u0441\u043d\u0430 \u0413\u0443\u0440\u0430\u00bb \u043d\u0430\u0434\u0456\u0439\u0448\u043b\u0438 \u043b\u0438\u0441\u0442\u0456\u0432\u043a\u0438 \u0437\u0456 \u0441\u043b\u043e\u0432\u0430\u043c\u0438 \u0432\u0456\u0442\u0430\u043d\u043d\u044f \u0442\u0430 \u0441\u0432\u044f\u0442\u043a\u043e\u0432\u0456 \u0432\u0435\u043b\u0438\u043a\u043e\u0434\u043d\u0456 \u043f\u043e\u0434\u0430\u0440\u0443\u043d\u043a\u0438 \u0432\u0456\u0434 \u0434\u0440\u0443\u0436\u0438\u043d\u0438 \u043f\u0440\u0435\u0437\u0438\u0434\u0435\u043d\u0442\u0430 \u0420\u0435\u0441\u043f\u0443\u0431\u043b\u0456\u043a\u0438 \u041f\u043e\u043b\u044c\u0449\u0430 \u043f\u0430\u043d\u0456 \u0410\u0433\u0430\u0442\u0438 \u041a\u043e\u0440\u043d\u0433\u0430\u0443\u0437\u0435\u0440 \u2013 \u0414\u0443\u0434\u0438. \u041d\u0430\u0439\u0430\u043a\u0442\u0438\u0432\u043d\u0456\u0448\u0443 \u0443\u0447\u0430\u0441\u0442\u044c \u0443 \u0434\u043e\u0441\u0442\u0430\u0432\u0446\u0456 \u043f\u043e\u0434\u0430\u0440\u0443\u043d\u043a\u0456\u0432 \u0432\u0437\u044f\u043b\u0438 \u041d\u0430\u0434\u0437\u0432\u0438\u0447\u0430\u0439\u043d\u0438\u0439 \u0456 \u041f\u043e\u0432\u043d\u043e\u0432\u0430\u0436\u043d\u0438\u0439 \u041f\u043e\u0441\u043e\u043b \u0420\u041f \u0411\u0430\u0440\u0442\u043b\u043e\u043c\u0435\u0439 \u0417\u0434\u0430\u043d\u044e\u043a \u0442\u0430 \u0434\u0438\u043f\u043b\u043e\u043c\u0430\u0442\u0438\u0447\u043d\u0456 \u043f\u0440\u0430\u0446\u0456\u0432\u043d\u0438\u043a\u0438 \u041f\u043e\u0441\u043e\u043b\u044c\u0441\u0442\u0432\u0430 \u0420\u0435\u0441\u043f\u0443\u0431\u043b\u0456\u043a\u0438 \u041f\u043e\u043b\u044c\u0449\u0430 \u0432 \u0420\u041c. \u0427\u043b\u0435\u043d\u0438 \u0442\u043e\u0432\u0430\u0440\u0438\u0441\u0442\u0432\u0430 \u0442\u0430 \u0439\u043e\u0433\u043e \u0430\u043a\u0442\u0438\u0432\u0456\u0441\u0442\u0438 \u0432\u0438\u0441\u043b\u043e\u0432\u0438\u043b\u0438 \u0449\u0438\u0440\u0443 \u043f\u043e\u0434\u044f\u043a\u0443 \u0437\u0430 \u0443\u0432\u0430\u0433\u0443 \u0437 \u0431\u043e\u043a\u0443 \u0434\u0430\u0440\u0443\u0432\u0430\u043b\u044c\u043d\u0438\u043a\u0456\u0432.\"\"<\/p>\n

Towarzystwo Kultury Polskiej \u00abJASNA G\u00d3RA\u00bb serdeczne dzi\u0119kuje Parze Prezydenckiej RP za pomoc materialn\u0105 w formie paczek \u017cywno\u015bciowych oraz nieustann\u0105 pami\u0119\u0107 o naszej Diasporze. R\u00f3wnocze\u015bnie pragniemy\u00a0 podzi\u0119kowa\u0107 Panu Ambasadorowi oraz ca\u0142ej plac\u00f3wce dyplomatycznej RP w Kiszyniowie za organizacj\u0119 i dostarczenie dar\u00f3w. Jeste\u015bmy bardzo wdzi\u0119czni za ten\u00a0 dar serca, kt\u00f3ry jest dowodem na to, \u017ce Ojczyzna naszych przodk\u00f3w o nas pami\u0119ta szczeg\u00f3lnie\u00a0 w tych trudnych czasach pandemii.<\/p>\n

\u0421\u0442\u043e\u0440\u0456\u043d\u043a\u0443 \u043f\u0456\u0434\u0433\u043e\u0442\u0443\u0432\u0430\u043b\u0430<\/p>\n

\u041d\u0430\u0442\u0430\u043b\u044f \u0421\u0438\u043d\u044f\u0432\u0441\u044c\u043a\u0430.<\/strong><\/p>\n

\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0420\u0438\u043c\u0441\u044c\u043a\u043e-\u043a\u0430\u0442\u043e\u043b\u0438\u0446\u044c\u043a\u0430 \u0446\u0435\u0440\u043a\u0432\u0430 4 \u043a\u0432\u0456\u0442\u043d\u044f \u0437\u0443\u0441\u0442\u0440\u0456\u043b\u0430 \u0412\u043e\u0441\u043a\u0440\u0435\u0441\u0456\u043d\u043d\u044f \u0425\u0440\u0438\u0441\u0442\u043e\u0432\u0435, \u0430\u0431\u043e \u0412\u0435\u043b\u0438\u043a\u0434\u0435\u043d\u044c. \u0421\u0432\u044f\u0442\u043e \u0432\u0441\u0442\u0430\u043d\u043e\u0432\u043b\u0435\u043d\u0435 \u043d\u0430 \u0447\u0435\u0441\u0442\u044c \u0433\u043e\u043b\u043e\u0432\u043d\u043e\u0457 \u0434\u043b\u044f \u0445\u0440\u0438\u0441\u0442\u0438\u044f\u043d \u043f\u043e\u0434\u0456\u0457: \u0432\u043e\u0441\u043a\u0440\u0435\u0441\u0456\u043d\u043d\u044f \u0406\u0441\u0443\u0441\u0430 \u0425\u0440\u0438\u0441\u0442\u0430. \u0417\u0430 \u0404\u0432\u0430\u043d\u0433\u0435\u043b\u0456\u0454\u043c, \u0406\u0441\u0443\u0441 \u0425\u0440\u0438\u0441\u0442\u043e\u0441 \u0431\u0443\u0432<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":9163,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[17],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/gomin.gospmr.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9162"}],"collection":[{"href":"http:\/\/gomin.gospmr.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/gomin.gospmr.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/gomin.gospmr.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/gomin.gospmr.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9162"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/gomin.gospmr.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9162\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9167,"href":"http:\/\/gomin.gospmr.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9162\/revisions\/9167"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/gomin.gospmr.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9163"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/gomin.gospmr.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9162"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/gomin.gospmr.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9162"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/gomin.gospmr.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}